Büyük balık (iş fikri) yakalamanın yolu!
1994 yılında bilgisayar kursuna gitmiş ve Basic programlama dilini basitçe öğrenmiştim. Burada en çok ilgimi çeken bu programlama dilinin içinde geçen "Go to" ve "İf" komutları olmuştu. Bu komutlar sonucu programlama şemasında bir anda programın mantığını hareket ettirmeye başlıyordunuz. Sanki bu komutlarda bir sihir vardı. "Git" ve "Eğer" komutları bilgisayar programını yürütüyordu adeta. Bilgisayar kulunuz ve köleni haline geliyordu. Başka komutlarda vardı ama bu iki komut çok büyük işler yapıyordu. Şu tarzda birşeylerdi. (Tam hatırlamıyorum kodları ama şu mantıklaydı)
10 git(goto) 20
20 Start (Başla)
30 input "İsim"
40 input yazılırsa git 50 eğer yazılmaz ise git 20
50 input "soyisim" git 60 eğer yazılmaz ise git 50
60 göster "isim" "Soyisim"
70 git 10
Programlama bu mantıkla ilerliyordu. Bu şema bana hayatında benzer bir döngü izlediğini, git ve eğer komutlarının hayatımıza yön verdiğini ve kader dediğimiz şeyin ilerlediğini bazen eğer değerinin gerçekleşmemesi yüzünden tekrar kodlamanın bir yerine döndüğümüzü ve hayatımızın çıkılamaz bir noktaya girip bizi bunaltığını fark etmiştim ama gerekli unsuru sağladığımızda, döngü ilerliyordu. Bu da nerden geldi aklına geldi diyeceksiniz? Nereden mi geldi. Aslında aklımdaydı ama bir yazı aklımdaki önceliğini daha erkene taşıdı.
Zeynep Özata, benim daha önceden değindiğim "Niş pazarlama, internet ve büyük fikirler" başlıklı konuya, geniş bir pencereden bakmış ve ayrıntılı bir yazı yazmış. Zeynep, "Büyük iş fikirleri bunlara hazır olan kafalar için vardır" demiş ve iş fikri bulmanın aşamalarını anlatmış. Ben, Zeynep’in anlattıklarını kafamdaki süzgeçten geçirip, bir şema haline getirdim. Tabi şemaya birşeyler daha ekledim. Ortaya çıkanı burada paylaşmak istiyorum. İşte bu şemayı hazırlarken aklıma o basit Basic kodları geldi ve ona uyarlayarak bu iş fikri şemasını yazdım. Şimdi bu iş fikri şemasını okumadan önce benim önceden yazdığım yazıyı ve sonra da Zeynep’in yazısını okumanız gerekiyor. Sonra bu yazıyı okumaya devam edebilrsiniz.
Yani basic dilinde anlatırsak:
1- "Niş pazarlama, internet ve büyük fikirler" oku
2- " Büyük iş fikirleri bunlara hazır olan kafalar için vardır" oku
(Eğer 1 veya 2’yi okumadıysan bu yazı senin için istediğin kadar yararlı olmayabilir. Okumadıysan 1’e git, yazıları okuduysan 3’e git. Bir de blog yazarını dinlemeyip üsteki yazıları okumadan bu yazının tamamını okumaya çalışmak var ki ona da eyvallah derim 
3- Bu yazıyı okumaya devam et.
Büyük iş fikri bulma şeması
1- Problem veya fırsatları gör (Gözlem)
2- Çözüm önerisi getir (fikir üret)
3- Mevcut açığı kapat veya mevcut bir açık daha yarat ( Eğer yeni bir açık yaratırsan 1. maddeye git)
4- Sezgi+hayal gücü+yaratıcı zeka
5- (Şans+Tesadüf)=Uygun zaman, uygun yer, uygun kişiler, uygun iş
6- Fırsat (Eğer fırsatı görecek donanımın(kafan) yoksa 1. maddeye dönersin varsa 7. maddeye gidersin)
7- İş fikri ( Fikrin başarılı olursa 8, olmaz ise 1’e git)
8- Başarılı iş fikri
9- Başarılı iş fikrin büyük bir şirket tarafından keşfedilir ( Eğer iş fikrinin senin tekelinde kalması için direneceksen, 10’a direnmeyip iş fikrini satacaksan 1’e git)
10- Başarılı iş fikrini durmadan geliştir ve yeni iş fikirleriyle besle ve eninde sonunda elinden çıkar!
Aslında internetteki en önemli fikirler kendi pazarlarını yaratan fikirler. Yani mevcut pazardan ekmek çıkarmak yerine kendi pazarını yaratan işler başarılı oluyor. Flick e-mail sistemi olsaydı e-mail pazarında başarı kazanması zor olacaktı. Ama Flickr kendi pazarını yarattı bu avantaj yüzünden çok başarılı oldu. Kendi pazarını oluşturan iş fikirleri 10-0 avantajlı başlıyor maça. Youtube’ta aynıydı. Rakip yok, sonradan geliyorlar. Ve çoğalmaya başladığında iş fikrini, iş fikrini bulan elinden çıkarıyor. Hotmail, yahoo, flickr, youtube satıldı ve ilk yaratıcılaında değil şu anda. O yüzden ben iş fikrini bir süre sonra elden çıkarmayı yararlı buluyorum. İnternet çok hızlı gelişiyor ve belli bir süre sonra iş fikriniz sizden çok çok emek isteyebilir. Bu aşamada iş fikrini bırakmanız ve madde 1’e dönmeniz yararlı görünüyor.
İnternet, tv, radyo hep bir iletişim kanalı. Vizontele filminde Televizyon ile ilgili bir replik ilgi çekicidir. "Peki Zeki Müren’de bizi görecek mi?" İnterneti diğerlerinden ayıran en önemli şey bu!
Gelelim Zeynep’in başlığına. "Büyük fikirler, bunlara hazır olanlar için vardır". Hazırlık aşaması nasıl olacaktır? Kafamız nasıl bunları algılamaya hazır hale gelecektir? Anlattığı şey, büyük iş fikirlerindeki potansiyeli her şeyiniz olsa bile kaçırabiliceğinizdir. Gözünüzden kaçabilir. Yakalama evresi aslında fikri algılayabilme becerisini kazanmaktan geçiyor gibi görünüyor. Yani şemamıza göre 6. madde takılıp kalınabileceğini söylüyor Zeynep. Görebililir ama algılayamayabilirsiniz. Algılama becerisini geliştirmek gerekiyor. Algılamak için ne gerekiyor? Hazır olmak gerekiyor.
Bu sorunun cevabını düşünmek gerekiyor biraz. Büyük fikre kafanız nasıl hazır olacaktır? Büyük balığı yakalamanın bu ince detayını nasıl bulmalı? Çalışmak gerekiyor en azından. Buna çalışmakla başlanabilir.
Eğer yakalayabilirseniz büyük iş fikrinin sahibi olacaksınız, yakalayamazsanız başa geri döneceksiniz.
Bu konu, ilerleyen günlerde tartışılmaya devam edecek gibi görünüyor. Aklıma yeni şeyler geldikçe yazmaya devam edeceğim. Şimdilik, bu yazıyı Tom Peters ile kapatmak istiyorum. İşinizi yeniden yaratın isimli kitaptan bir bölüm.
"Teknolojik değişiklikler giderek süratleniyor. Global finans piyasaları, yeni fikirlere para yağdırmaya devam ediyor. Bu çağ...Daimi ivme kazanan bir geçicilik çağı. Yeni fikirler, yeni fikirleri kovalayacak. Bu kovalamaca esnasında bugün tahtta oturan dahiler, pervasızca terkedilecek ve görülmemiş bir hızla unutulacaklar. ‘Süreklilik öldü’ Geçicilik ve daha fazla geçicilik geliyor!"